Byggðarráð

Tillögur starfshópsins ganga út frá að leikskólanum sé tryggt nægilegt rými, bæði inni og úti, til næstu áratuga í samræmi við mannfjöldaspár sveitarfélagsins og gildandi lög og reglugerðir. Í tillögunum er fjallað um skipulag deilda, innra skipulag og sameiginleg rými, eldhús og stoðrými, starfsmannaaðstöðu og stoðþjónustu, lóð og útivistarsvæði, bílastæði og umhverfi. Einnig er fjallað um framkvæmdatíma.

Byggðarráð þakkar starfshópnum ítarlega og góða vinnu. Ráðið vísar tillögunum áfram til vinnu nýrrar sveitarstjórnar við gerð fjárhagsáætlunar ársins 2027 og þriggja ára áætlunar 2028-2030 og hvetur til þess að tekið verði fullt tillit til þeirra við þá vinnu.

Starfshópnum eru þökkuð vel unnin störf.

Sveitarstjóra og sviðsstjóra fjármála- og stjórnsýslusviðs er falið að gera drög að viðauka við fjárhagsáætlun vegna tekjuskerðingar sem hlýst af breytingunum sem og að gera nauðsynlegar breytingar á gjaldskrá Leikskólans Ásgarðs sem tekur gildi að sumarleyfi loknu.

Ekki er unnt að úthluta umbeðnu svæði þar sem þar er ekki skilgreind byggingarlóð heldur svæði fyrir uppsátur skv. deiliskipulagi. Vilji umsækjandi óska eftir breytingum á skipulagi er honum bent á að senda umhverfis- og skipulagsráði formlega beiðni þar um. Vakin er athygli á að skv. 12. gr. samþykktar um byggingarleyfis- og þjónustugjöld ber sá sem óskar eftir breytingu á skipulagi kostnað sem verkið hefur í för með sér verði á annað borð samþykkt að ráðast í slíkar breytingar.

Ekki þykir ástæða til umsagnar um málið.

Um er að ræða útfærslu skilyrða fyrir samþykkt sérstakrar dreifbýlisgjaldskrár dreifiveitna raforku. Fram til þessa hefur verið horft til strangra skilgreininga Hagstofunnar hvaða svæði teljast til dreifbýlis m.t.t. íbúafjölda og fjarlægða á milli húsa. Með breytingunum er lagt til að horfið verði frá þeim viðmiðum en í stað þess tekin upp krafa um að dreifiveitur sýni fram á sannarlegan kostnaðarauka vilji þær beita dreifbýlisgjaldskrá. Byggðarráð fagnar framkominni tillögu og telur hana jákvætt skref í átt að jöfnun raforkukostnaðar milli þéttbýlis og dreifbýlis.

Byggðarráð veitti umsögn um málið þegar það var kynnt í samráðsgátt stjórnvalda. Ekki fæst séð að tekið hafi verið tillit til þeirra athugasemda sem þar komu fram og er umsögn ráðsins sem bókuð var á 1268. fundi þess þann 26. janúar 2026 því ítrekuð.

Byggðarráð Húnaþings vestra lýsir yfir áhyggjum sínum af áhrifum framlagðra frumvarpsdraga og leggur fram eftirfarandi tillögur sem eru til þess fallnar að vernda náttúru og þar með talið íslenska laxastofninn:
1. Stækkun opins sjókvíaeldis á frjóum laxi verði stöðvuð og skýr, tímasett áætlun um tækniskipti sett fram.
Byggðarráð leggst gegn því að heimiluð verði frekari aukning á opnu sjókvíaeldi á frjóum laxi. Ráðið leggur áherslu á að sett verði skýr, tímasett áætlun um að sjókvíaeldi færist yfir í lokuð kerfi og fiskur í sjókvíum verði ófrjór. Frumvarpið gerir slíkt einungis að reglugerðarheimild ráðherra, en ekki skýru lagaákvæði. Sömuleiðis er áréttað að markmiðsgrein frumvarpsins verði aðlöguð þannig að hún samræmist því sem er að finna í núverandi löggjöf um að hagsmunir eldisfyrirtækja megi ekki vera teknir fram yfir hagsmuni náttúrunnar.
2. Áhættumat erfðablöndunar verði bindandi og megi aldrei verða framleiðsluaukandi bakdyraleið.
Byggðarráð telur afar varhugavert að ráðherra geti vikið frá ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar varðandi áhættumat erfðablöndunar og stillt heildarlaxamagn eftir öðrum þáttum. Áhættumatið ætti einungis að horfa til áhrifa laxeldis á villta laxastofna en ekki horfa til annarra þátta. Byggðarráð áréttar jafnframt að aðgerðir í ám skuli aldrei teljast mótvægisaðgerðir við áhættumat erfðablöndunar.
3. Undanþáguheimildir sem opna á eldi innan friðunarsvæða verði felldar brott.
Byggðarráð Húnaþings vestra hafnar sérstaklega 3. mgr. 8. gr. (heimild til lokaðs eða hálflokaðs eldis innan svæða sem ella sættu banni eða friðun). Áratuga rekstrarreynsla við íslenskar aðstæður þyrfti að liggja fyrir sem sýndi með óyggjandi hætti að slík kerfi bæru enga áhættu fyrir villta laxastofna til að unnt væri að veita slíkar undanþágur. Byggðarráð telur að slíkrar reynslu megi aðeins afla á svæðum þar sem sjókvíaeldi er þegar stundað, en ekki með því að opna friðuð og viðkvæm svæði fyrir nýrri starfsemi með tilheyrandi áhættu.
4. Dregið verði úr réttaróvissu um eignarrétt og komið í veg fyrir framleiðsluaukandi undanþágur.
Byggðarráð gerir alvarlega athugasemd við að löggjöfin festi mögulega í sessi atvinnuréttindi sem skapa framtíðartregðu til nauðsynlegra breytinga. Fjölmörg álit og umsagnir hafa bent á að hugtakið laxahlutur beri mörg einkenni eignarréttinda, sem geti leitt til skaðabótaskyldu þegar íslensk stjórnvöld setja strangari takmarkanir eða banna eldi í opnum kvíum með frjóum laxi síðar meir.
5. Viðurlög við stroki verði raunverulega letjandi.
Byggðarráð telur að ákvæði um strok verði að hafa skýrar, fyrirsjáanlegar afleiðingar sem bíta á rekstrargrundvelli laxeldisfyrirtækja, m.a. með skerðingu framleiðsluheimilda og raunverulega letjandi sektum. Slík úrræði voru í ríkara mæli í fyrri frumvörpum en vantar í þau frumvarpsdrög sem nú eru lögð fram.
6. Formlegur vettvangur hagsmunaaðila verði styrktur til að tryggja samráð og jafnræði.
Byggðarráð leggst gegn því að samráðsvettvangur hagsmunaaðila þ.m.t. sveitarfélaga verði veiktur og telur að efla eigi slíkt samráð fremur en að leggja það niður.
7. Tryggja verður fjármögnun aðgerða veiðifélaga og verndar.
Byggðarráð telur óheppilegt að fjármögnun vegna vöktunar og rannsókna sé sett fram án skýrrar ráðstöfunar og krefst þess að veiðifélög og veiðiréttarhafar hafi raunhæfan aðgang að fjármagni til vöktunar, rannsókna og nauðsynlegra aðgerða til verndar villtum laxastofnum og lífríki ferskvatns.
8. Tekjuskipting ríkis og sveitarfélaga.
Byggðarráð tekur undir athugasemd sem fram kemur í umsögn byggðarráðs Skagafjarðar um málið þar sem lögð er áhersla á að tekjuskipting á milli ríkis og sveitarfélaga vegna greinarinnar verði endurskoðuð. Brýnt er að sveitarfélög fái sína hlutdeild með beinum hætti, líkt og t.d. í Noregi, í stað þess að þurfa að sækja um úthlutun úr Fiskeldissjóði. Er því fagnað að komin sé fram tillaga um samfélagsframlag sem rennur beint til sveitarfélaga en eðlilegt væri að það framlag yrði ákveðið hlutfall af framleiðslugjaldi í stað fjárveitingar af fjárlögum hverju sinni.

Byggðarráð Húnaþings vestra fagnar vinnu þeirri sem nú stendur yfir við að skýra lagaramma um meðferð virkjunarhugmynda í vindorku innan verndar- og orkunýtingaráætlunar og telur hana löngu tímabæra. Ráðið gerir ekki athugasemd við að virkjunarhugmyndir í vindorku fari inn í rammaáætlun eins og lagt er til í frumvarpsdrögunum enda er um að ræða þann farveg sem í gildi er fyrir aðra virkjanakosti. Að því sögðu vill ráðið leggja ríka áherslu á að skipulagsvaldið er á höndum sveitarfélaga og er hornsteinn í sjálfstjórnarrétti þeirra. Í frumvarpsdrögum á fyrri stigum málsins var í samræmi við það gert ráð fyrir því að virkjunarkostir í vindorku yrðu undanþegnir þeirri meginreglu að niðurstaða rammaáætlunar væri bindandi gagnvart skipulagsvaldi sveitarfélaga. Því verða það að teljast vonbrigði að í því frumvarpi sem hér er lagt fram að niðurstaða rammaáætlunar muni hafa bindandi réttaráhrif gagnvart sveitarfélögunum nái frumvarpið fram að ganga, þvert á það sem lagt var til í frumvarpsdrögum. Með því er tekið tillit til athugasemda orkufyrirtækja og samtaka þeirra en gengið gegn athugasemdum sveitarfélaganna og samtaka þeirra. Það að verkefnisstjórn beri að taka tillit til athugasemda sveitarfélaga sem mótvægi við bindandi réttaráhrif er að mati ráðsins marklaust. Að mati ráðsins er ekkert því til fyrirstöðu að annað gildi um réttaráhrif rammaáætlunar í tengslum við vindorku en vatnsafl og jarðvarma. Ráðið leggst því gegn því að frumvarpið nái fram að ganga í óbreyttri mynd.

Byggðarráð þakkar Félagi eldri borgara í Húnaþingi vestra greinargóðar upplýsingar. Félaginu er jafnframt þakkað öflugt sjálfboðastarf við uppbyggingu aðstöðunnar sem það hefur komið sér upp í Samfélagsmiðstöðinni.